Nowe, obszerne badanie prospektywne, wykorzystujące dane z brytyjskiego Biobanku, pokazuje, że kumulatywne wykluczenie społeczne – mierzone za pomocą skali opartej na 15 społecznych czynnikach zdrowotnych – wiąże się z wyższym ryzykiem przewlekłej choroby nerek (PChN) i gorszym rokowaniem dla osób już dotkniętych tą chorobą. Badanie, opublikowane w czasopiśmie Science China Life Sciences, identyfikuje również sygnatury metabolomu i proteomu osocza, które mogą częściowo wyjaśniać te zależności. DOI: 10.1007/s11427-025-3354-5
Wskaźnik ryzyka polisocjalnego (PsRS) obliczono na podstawie 15 czynników obejmujących stabilność ekonomiczną, edukację, dostęp do opieki zdrowotnej, mieszkalnictwo oraz środowisko społeczne i społecznościowe. W badaniu wzięło udział 279 548 uczestników bez PChN na początku badania oraz 19 761 pacjentów z PChN.
W okresie obserwacji trwającym średnio około 13 lat odnotowano 6.628 nowych przypadków PChN, 3.724 incydenty sercowo-naczyniowe i 2.486 zgonów. Każdy jednopunktowy wzrost wyniku PsRS wiązał się z 12-procentowym wzrostem ryzyka rozwoju PChN (skorygowany HR 1,12; 95% CI 1,11–1,14). U pacjentów z PChN ryzyko sercowo-naczyniowe wzrosło o 8% (HR 1,08; 95% CI 1,07–1,10), a ryzyko zgonu z jakiejkolwiek przyczyny wzrosło o 12% (HR 1,12; 95% CI 1,10–1,14). W porównaniu z osobami o niskim statusie społeczno-ekonomicznym, uczestnicy o umiarkowanym i wysokim statusie społeczno-ekonomicznym mieli odpowiednio o 27% i 78% wyższe ryzyko PChN. Szacuje się, że około 24,7% nowych przypadków PChN, 17,0% zdarzeń sercowo-naczyniowych i 24,7% zgonów można przypisać umiarkowanemu lub wysokiemu wykluczeniu społecznemu.
Badanie zidentyfikowało również sygnaturę metabolomiczną obejmującą 94 metabolity – głównie z metabolizmu aminokwasów i kwasów tłuszczowych, a także lipoprotein – oraz sygnaturę proteomiczną obejmującą 428 białek zaangażowanych głównie w odpowiedzi immunologiczne i zapalne, sygnalizację komórkową oraz zwłóknienie. Analizy mediacyjne wskazują, że sygnatura proteomiczna pośredniczy w tym powiązaniu znacznie silniej niż sygnatura metabolomiczna. Niezdrowy styl życia wyjaśniał jedynie niewielką część tych powiązań.
Autorzy podkreślają, że PsRS nie jest narzędziem diagnostycznym i nie może zastąpić diagnozy klinicznej. Badanie ma charakter obserwacyjny i nie może udowodnić związku przyczynowo-skutkowego. Kohorta brytyjskiego Biobanku składa się głównie z osób pochodzenia europejskiego i może podlegać błędowi dotyczącemu zdrowych ochotników.
